وجدان حرفه‌اي

برخي از محققان و استادان روابط عمومي معتقدند كه كارشناسان اين حرفه بايد به عنوان وجدان بيدار يك سازمان عمل كنند. اين‌ها اصول اخلاقي را مجمومه‌اي از معيارهايي ذكر مي‌كنن كه به وسيله آن حرفه‌ها، سازمان‌ها و يا افراد آگاه مي‌شوند كه چه چيزي را براي خود و ديگران درست و متناسب به شمار آورند. عده‌اي ديگر روابط عمومي را همچون سنداني مي‌بينند كه اخلاق مديراندر آنجا چكش‌كاري مي‌شود و بر صواب عامه شكل مي‌گيرد. به عبارتي اصول اخلاقي را به مجموعه معيارهايي مي‌توان اطلاق كرد كه با آن درباره درست و يا نادرست بودن هر چيز بتوان داوري كرد. بارها مواردي مشاهد شده است كه به علت عدم صراحت در مقررات موجود كاركنان يك موسسه به نوشتن مطالبي در وبلاگ شخصي خود مورد مواخذه يا پيگرد قرار گرفته‌اند. مرز بين زندگي شخصي كاركنان و منافع يك سازمان يا شركت در عرصه ملي و بين‌المللي در كجاست؟

شكي نيست كه رعايت اخلاق حرفه‌اي در روابط عمومي از اهميت زيادي برخوردار است. بسياري از تصميم گيري‌هاي ارتباطي نيازمند به قضاوت‌هاي ارزشي است و ارزش‌ها معمولاً بر اصول اخلاقي حاكم بر يك جامعه استوار است. در ساده‌ترين مدل ارتباطي در يك سازمان حداقل سه وضعيت وجود دارد؛ صحبت كنيد، گوش كنيد و يا سكوت كنيد. در هر يك از اين سه وضعيت گاه كارشناس روابط عمومي بايد فرآيند تصميم‌گيري پيچيده‌اي را طي كند. وي همواره در برابر پرسش‌هايي به شرح زير قرار دارد:

رازداري و حفظ اسرار سازماني تا چه حد مجاز است؟ آيا مي‌شود همه حقيقت را گفت؟ آيا بايد در پرده ابهام صحبت كرد؟ آيا دروغ گفتن هميشه كار بدي است؟  آيا مي‌شود سكوت كرد؟ در چارچوب منافع سازماني آيا مي‌توان اطلاعاتي را به رسانه‌ها درز داد؟ در چه زماني سازمان بايد از مردم عذرخواهي كند؟ آيا بايد به شنيده‌ها و شايعه‌ها علاقه نشان داد و روي اطلاعات نادرست تصميم گرفت؟ زمان انتشار اطلاعات را چه كسي و چه موقع تعيين مي‌كند؟ پاسخ سريع به اين گونه سوال‌ها و ده‌ها سوال ديگر فقط بر اساس آيين‌نامه‌هاي اخلاقي حاكم  بر رفتار حرفه‌اي روابط عمومي به درستي ميسر مي‌شود. به گفته بسياري از صاحب نظران شرط حرفه شناخته شدن يك شغل وجود پنج ويژگي تخصص، استقلال، تعهد، مسئوليت‌پذيري و عضويت در سازمان‌هاي حرفه‌اي است. روابط عمومي سال‌هاست كه در كشور ما حرفه شناخته شده است، ولي از نظر ميثاق اخلاق راه درازي را در پيش دارد. اينك در آغاز مرحله‌اي جديد در حرفه روابط عمومي قرار گرفته‌ايم و با توسعه روابط عمومي2 ضرورت دست‌يابي به ميثاق اخلاق حرفه‌اي در كشور ما بيشتر احساس مي‌شود. بنابراين براي دفاع از استقلال و شرافت حرفه‌اي روابط عمومي بايد به ميثاق مشترك حرفه‌اي دست يافت.