طرح عشق، ابراز عشق و بيان كلمات عاشقانه (سياوش ساخته سامان مقدم)، ايجاد مثلث و روابط عشقي (مرد باراني، ابوالحسن داودي) كه نوبت عاشقي با همين مضمون سالها قبل توسط محسن مخملباف ،متولد ماه مهر(احمدرضا درويش)، قارچ سمي (رسول ملاقلي پور)، پارتي (ساسان مقدم). ساخته شد.

مطرح كردن و نشان دادن زنان خياباني (زير نور ماه، رضا كريمي)، (شبهاي تهران، داريوش فرهنگ) (ده، عباس كيارستمي). جعفر پناهي با فيلم دايره اولين بار با جسارت فراوان به اين مقوله پرداخت، اما اين فيلم نيز تا به امروز به اكران عمومي درنيامده است.

نيمه اول دهه هشتاد و صداي پاي ابتذال . . .

فضاي به وجود آمده ناشي از ماجراهاي دوم خرداد و اتفاقات متعددي كه تا نيمه اول دهه هشتاد به وجود آمد سينماي ايران را به مسير ديگري سوق داد. بعضي از تهيه كنندگان و فيلم سازان فرصت طلب و صرفا بازاري از موقعيت هاي به دست آمده در جهت تحميق تماشاگر و تشويق آنان به تماشاي فيلم هاي سطحي و بي محتوا استفاده کردند و فروش فوق العاده تعدادي از اين فيلم هاي فريبنده و پوشالي راه را براي سرمايه گذاران مردد باز كرد و توليد اين فيلم ها كه غالبا از عناصر و معيارهاي سينماي فارسي گذشته خط مي گرفت و هيچ حرف تازه اي براي گفتن نداشت به حدي بالا گرفت كه صداي عده اي از فيلم سازان و منتقدان را بلند كرد به طوري كه مجيد مجيدي در يك جلسه سخنراني از صداي پاي ابتذال سخن گفت.

تعداد كمدي هاي مستهجن و ملودرام هاي بي مايه و سطحي و كليشه اي هر سال رو به افزايش است. اگرچه در اين سالها تعداد فيلم هاي ديدني و ارزشمند انگشت شمار بوده است، كاغذ بي خط (ناصر تقوايي)، من ترانه پانزده سال دارم (رسول صدرعاملي)، زير پوست شهر (رخشان بني اعتماد)، بودن يا نبودن (كيانوش عياري)، سگ كشي (بهرام بيضايي)، بوتيك (حميد نعمت الله)، نفس عميق (پرويز شهبازي)، رقص در غبار، شهر زيبا (اصغر فرهادي)، مهمان مامان (داريوش مهرجويي)، كافه ترانزيت (كامبوزيا پرتوي) و ... اما فيلم هايي چون كما، شارلاتان، چپ دست، عروس فراري، مجردها، شاخه گلي براي عروس، شكلات، گل يخ و دهها فيلم توليد شده از اين دست نه تنها از عناصر و عوامل ژانرهاي سينمايي به درستي استفاده نكرده اند بلكه با الگوبرداري از داستانهاي كليشه اي سينماي فارسي قبل از انقلاب و فيلم هاي محبوب هندي و سينماي گيشه پسند هاليوود كپي هايي به مراتب ضعيف تر و بي محتواتر از فيلم هاي اصلي را روانه بازار كرده اند.

وقتي آخرين اثر فيلم سازان معتبر سينماي ايران مثل عليرضا داوودنژاد (هوو)، كيومرث پوراحمد (گل يخ)، تهمينه ميلاني (آتش بس)، اصغر هاشمي (مجردها)، و . . . را مي بينيد، احساس مي كنيد نمي توان به سازندگان بي ادعاي فيلم هايي چون شارلاتان، شاخه گلي براي عروس، شكلات، عروس فراري و . . . ايراد گرفت.
مروري دوباره بر اين مطلب در خواهيم يافت كه عمده ي فيلم هاي ارزشمندي كه نام برده شده جزو همان سينماي بدنه اي به شمار مي آيند، اما با اندكي تأمل مي توان تفاوت فيلم هايي چون من ترانه پانزده سال دارم، شهر زيبا، مهمان مامان را كه اتفاقا از فيلم هاي پرفروش و منتخب تماشاگران در برخي جشنواره ها بودند را با ديگر فيلم هاي بدنه اي حس كرد. روح گرسنه اين تماشاچيان در طلب غذاي سالم و مفيد است. حتي فيلم هاي پرفروشي مثل مارمولك و مكس که دارای ارزش های خاص سینمایی نیستند وتوسط داستان های کلیشه ای كه با زيركي و استفاده از مضموني دو پهلو ايرانيان تشنه طنز و خنده را در سراسر دنيا به خود جذب مي كنند به خاطرحداقل، ساختار معقولشان و استفاده نسبتا صحيح از عناصر سينمايي، صد برابر ارزشمندتر از فيلم هاي به اصطلاح كمدي و طنز بي مايه و بي سر و تهي است كه اين سالها سالن هاي سينما را تسخير كرده اند.

پر فروش ترين فيلم هاي ايراني پس از انقلاب

سال 1363ميانگين بهاي بليت هفت تومان

 1- سناتور (مهدي صباغ‌زاده) با بازي فرامرز قريبيان و بيژن امكانيان. فروش:

276/539/6 تومان

 2- دادشاه (حبيب كاوش) با بازي سعيد راد و خسرو شكيبايي. فروش: 923/539/5

تومان
سال 1364، ميانگين بهاي بليت هشت تومان


1- عقاب‌ها (ساموئل خاچيكيان) با بازي سعيد راد و جمشيد هاشم‌پور. فروش:

 419/666/15 تومان

 2- شهر موش‌ها (محمدعلي طالبي) كار عروسكي، فروش: 768/022/1 تومان

سال 1365، ميانگين بهاي بليت ده تومان

1- بايكوت (محسن مخملباف) با بازي مجيد مجيدي و زهره سرمدي. فروش:

 645/123/9 تومان

2- زنگ‌ها (محمدرضا هنرمند) با بازي محمد كاسبي و رضا چراغي. فروش:

124/983/6 تومان

سال 1366، ميانگين بهاي بليت 12 تومان

1- اجاره‌نشين‌ها (دارويش مهرجويي) با بازي عزت‌ا... انتظامي و اكبر عبدي. فروش:

 ميليون تومان

2- گذرگاه (شهريار بحراني) با بازي خسرو شكيبايي و اردلان شجاع‌كاوه. فروش 890/075/10 تومان

سال 1367، ميانگين بهاي بليت 15 تومان

1- كاني‌مانگا (سيف‌ا... داد) با بازي فرامرز قريبيان و عبدالرضا اكبري. فروش: 537/285/110 تومان

2- پرنده كوچك خوشبختي (پوران درخشنده)، امين تارخ و هما روستا. فروش: 556/353/10 تومان

سال 1368، ميانگين بهاي بليت بيست تومان

1- گلنار (كامبوزيا پرتوي)، غزل بانكي و شهلا رياحي. فروش: 16 ميليون تومان

2- افق (رسول ملاقلي‌پور)، جهانبخش سلطاني و سيدجواد هاشمي. فروش:

 000/500/15 تومان

سال 1369، ميانگين بهاي بليت 25 تومان

 1- دزد عروسك‌ها (محمدرضا هنرمند)، اكبر عبدي و آزيتا حاجيان. فروش: 24 ميليون

تومان

  2- خواستگاري (مهدي فخيم‌زاده)، هادي اسلامي و ثريا قاسمي. فروش:

000/105/22 تومان

سال 1370، ميانگين بهاي بليت سي تومان

 1- عروس ( بهروز افخمي)، ابوالفضل پورعرب و نيكي كريمي. فروش: 38 ميليون تومان

2- سفر جادويي (ابوالحسن داوودي)، اكبر عبدي و آزيتا حاجيان. فروش: 28 ميليون تومان

 سال جديد 1371، ميانگين بهاي بليت 35 تومان

1- ديگه چه خبر‌(تهمينه ميلاني)، ماهايا پطروسيان و دانيال حكيمي. فروش: سي ميليون و پانصد هزار تومان

2-دو نميه سيب (كيانوش عياري)، ليلا و مريم مصدقي. فروش: 37 ميليون تومان

سال 1372، ميانگين بهاي بليت پنجاه تومان

1- هنرپيشه (محسن مخملباف)، اكبر عبدي و فاطمه معتمدآريا. فروش: 000/575/50 تومان

 2- افعي (محمدرضا اعلامي)، جمشيد هاشم‌پور و بهاره رهنما. فروش: 320/518/49 تومان

سال 1373، ميانگين بهاي بليت شصت تومان

1- كلاه قرمزي و پسرخاله (ايرج طهماسب) ايرج طهماسب و فاطمه معتمدآريا. فروش: 500/041/171 تومان

2- همسر (مهدي فخيم‌زاده)، مهدي هاشمي و فاطمه معتمدآريا. فروش: 270/336/71 تومان

 سال 1374، ميانگين بهاي بليت 85 تومان

1- مي‌‌خواهم زنده بمانم (ايرج قادري)، فرامرز قريبيان و فاطمه گودرزي. فروش: 800/660/80 تومان

 2- روسري آبي (رخشان بني‌اعتماد)، عزت‌ا... انتظامي و فاطمه معتمدآريا. فروش 100/115/633 تومان

سال 1375، ميانگين بهاي بليت 125 تومان

1- خواهران غريب (كيومرث پوراحمد)، خسرو شكيبايي و افسانه بايگان. فروش: 000/000/141 تومان

2- ليلي با من است (كمال تبريزي)، پرويز پرستويي و محمود عزيزي. فروش: 000/000/105 تومان

سال 1376، ميانگين بهاي بليت 135 تومان

1- آدم‌برفي (داود ميرباقري)، اكبر عبدي، پرستويي، داريوش ارجمند و شريفي‌نيا. فروش: 000/000/125 تومان

2- ليلا (داريوش مهرجويي)، ليلا حاتمي و علي مصفا. فروش: 92 ميليون تومان

سال 1377، ميانگين بهاي بليت 265 تومان

1- مرد عوضي (محمدرضا هنرمند)، پرستويي، معتمدآريا و بايگان. فروش: 410 ميليون تومان

2- آژانس شيشه‌اي (ابراهيم حاتمي‌كيا)، پرستويي و رضا كيانيان. فروش: 171 ميليون تومان

سال 1378، ميانگين بهاي بليت سيصد تومان

1- قرمز (فريدون جيراني)، فروتن و هديه تهراني. فروش: 375 ميليون تومان

2- دو زن (تهمينه ميلاني)، نيكي كريمي، فروتن و آتيلا پسياني. فروش: 325 ميليون تومان

سال 1379، ميانگين بهاي بليت 350

1- شوكران (بهروز افخمي)، فريبرز عرب‌نيا و هديه تهراني. فروش: 383 ميليون تومان

2- عينك دودي (محمدحسين لطيفي) ايرج طهماسب و فاطمه معتمد‌آريا. فروش: 360 ميليون تومان

سال 1380، ميانگين بهاي بليت 450 تومان

1- سگ‌كشي (بهرام بيضايي)، مژده شمسايي و مجيد مظفري. فروش: 323 ميليون تومان

2- پارتي (سامان مقدم)، علي مصفا و هديه تهراني. فروش: 310 ميليون تومان

آمار سال‌هاي 1381 تا سال 1385 كه فروش كلي فيلم‌ها در ايران

سال 1381، ميانگين بهاي بليت 550 تومان

1- كلاه قرمزي و سروناز (ايرج طهماسب)، ايرج طهماسب، معتمدآريا و جبلي. فروش: 542 ميليون تومان

2- نان و عشق و موتور هزار (ابوالحسن داودي)، عبدي، بهاره رهنما و سروش صحت. فروش: 395 ميليون تومان

سال 1382، ميانگين بهاي بليت 650 تومان

1- توكيو بدون توقف (سعيد عالم‌زاده)، مهران مديري و پانته‌آ بهرام. فروش: 433 ميليون تومان

2- عروس خوش‌قدم (كاظم راست گفتار)، پطروسيان و پيروزفر. فروش: 360 ميليون تومان

سال 1383، ميانگين بهاي بليت هفتصد تومان

1- مارمولك (كمال تبريزي)، پرويز پرستويي. فروش: 779 ميليون تومان

2- دوئل (احمدرضا درويش)، پژمان بازغي، كامبيز ديرباز و هديه تهراني. فروش: 627 ميليون تومان

 سال 1384، ميانگين بهاي بليت نهصد تومان

1- مكس (سامان مقدم)، گوهر خيرانديش و رامبد جوان. فروش: 480 ميليون تومان

2- چهارشنبه‌سوري (اصغر فرهادي) هديه تهراني. فروش: 417 ميليون تومان

سال 1385، ميانگين بهاي بليت هزار تومان

1- آتش‌بس (تهمينه ميلاني)، مهناز افشار و محمدرضا گلزار. فروش: يك ميليارد و ده ميليون تومان

2- ميم مثل مادر (رسول ملاقلي‌پور)، گلشيفته فراهاني. فروش: 535 ميليون تومان

3- اخراجي ها (مسعود ده نمكي)اكبر عبدي،سيد جواد هاشمي،... فروش بيش از يك ميليارد تومان

برخي از معروفترين هنر پيشگان سينماي ايران

- پرویز پرستویی ،تاريخ تولد: 1334 – همدان . داراي مدرك درجه سه هنري (معادل ليسانس) از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.

بازي در: حكايت آن مرد خوشبخت، آدم برفي. ليلي با من است، مهرمادري، آژانس شيشه اي، مرد عوضي، روبان قرمز، شوخي، موميايي3، عزيزم من كوك نيستم، دوئل، مارمولك، بيد مجنون و...

- عزت الله انتظامی .تاريخ تولد: 1304

بازي در: بانو، خانه خلوت، ناصرالدين شاه اكتور سينما، روز فرشته، روسري آبي، سايه روشن، خانه اي روي آب، ديوانه اي از قفس پريد، گاوخوني، جايي براي زندگي و ...

مرحوم خسرو شکیبایی تاريخ تولد: 1323

بازي در: ابليس، سارا، يكبار براي هميشه، كيميا، سايه به سايه، خواهران غريب، عاشقانه، رواني، دختردايي گمشده، ميكس، دختري بنام تندر، كاغذ بي خط، اثيري، سالاد فصل و ...

رضا کیانیان تاريخ تولد: 1330 فارغ التحصيل تئاتر از دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران

بازي در: درد مشترك، كيميا، سلطان، سينما سينماست، آژانس شيشه اي، روبان قرمز، عيسي مي آيد، خانه اي روي آب، فرش باد، گاهي به آسمان نگاه كن، ماهي ها عاشق مي شوند، يك تكه نان و...

اکبر عبدی ،تاريخ تولد: 1327

بازي در: سفر جادويي، مدرسه پيرمردها، دلشدگان، ناصرالدين شاه اكتور سينما، هنرپيشه، آرزوي بزرگ، آدم برفي، مرد آفتابي، نان و عشق و موتور 1000 و...

داریوش ارجمند تاريخ تولد: 1323

بازي در: پرده آخر، قرباني، آدم برفي، اعتراض، سگ كشي و ...

فرامرز قریبیان ،تاريخ تولد: 1320

باري در: بندر مه آلود، ردپاي گرگ، مي خواهم زنده بمانم، تجارت، مرد باراني، چشمهايش، رقص در غبار، شهر زيبا و ...

جمشيد هاشم پور تاريخ تولد: 1323

بازي در: پرده آخر، عشق و مرگ، تماس شيطاني، نيش، روز ديدني، آخرين بندر، هيوا، مسافر ري، آواز قو، سفر به فردا، قارچ سمي، واكنش پنجم و ...

محمدرضا فروتن،تاريخ تولد: 1347،مدرك تحصيلي: ليسانس روانشناسي باليني از دانشگاه آزاد

بازي در: مرسدس، قرمز. دوزن، متولد ماه مهر، زير پوست شهر، شب يلدا، بازنده، مجردها و ...

گوهر خيرانديش تاريخ تولد:  1333  مدرك تحصيلي: ليسانس بازيگري و كارگرداني تئاتر از دانشكده هنرهاي زيبا

بازي در: مدرسه پيرمردها ، بانو ، چهره ، ساغر ، شيدا ، ميكس ، 1378)، نان و عشق و موتور هزار، ارتفاع پست ، دنيا ، واكنش پنجم ، رسم عاشق كشي و ...

رويا نونهالي تاريخ تولد: 1341مدرك تحصيلي: ليسانس رشته نقاشي از دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران

بازي در: عروسي خوبان ، بوي كافور عطر ياس ، صنم ، زندان زنان ، خانه اي روي آب ، هم نفس ، يك تكه نان و ...

ميترا حجار تاريخ تولد: 1355 مدرك تحصيلي: ديپلم رياضي فيزيك

بازي در : فرياد ، متولد ماه مهر ، سگ كشي ، قارچ سمي ،صورتي ،جنايت
ملاقات با طوطی ،بازنده و ...

ماهايا پطروسيان تاريخ تولد: 1348مدرك تحصيلي: ليسانس بازيگري تئاتر از دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران

بازي در: پرده آخر ، ناصرالدين شاه ، ديگه چه خبر ، نابخشوده ، كمكم كن ،هفت پرده ، از صميم قلب ، ملاقات با طوطي و ...

ليلا حاتمي ،تاريخ تولد: 1351مدرك تحصيلي: تحصيل نيمه تمام در رشته برق (سوييس) - تحصيل نيمه تمام در رشته ادبيات مدرن فرانسه (سوييس)

بازي در: ليلا ، شيدا ، ميكس ، آب و آتش ، ايستگاه متروك ، ارتفاع پست ، سيماي زني در دوردست ، سالاد فصل و ...

هديه تهراني تاريخ تولد: 1351مدرك تحصيلي: ديپلم

بازي در: سلطان ، غريبانه ، قرمز ، شوكران ، كاغذ بي خط ، دختر ايروني و ...

ايرج طهماسب تاريخ تولد: 1338 – تهران

بازي در: كلاه قرمزي و پسرخاله، عينك دودي، دختر شيريني فروش و ...

پارسا پيروزفر ،تاريخ تولد: 1351 مدرك تحصيلي: ليسانس نقاشي از دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران.

بازي در: ضيافت، مرسدس، دختران انتظار، اعتراض، عروس خوشقدم، اشك سرما، مهمان مامان و...

علي مصفا:تاريخ تولد 1345 فارغ التحصيل مهندسي عمران از دانشكده فني دانشگاه تهران

بازي در: پري، ليلا، پارتي و...

ابوالفضل پورعرب: تاريخ تولد 1340 فارغ التحصيل بازيگري و كارگرداني تئاتر از دانش سراي هنر

بازي در: عروس، قرباني، نرگس، آواز تهران، مهاجران، دو روي سكه، چهره، مردي شبيه باران، غريبانه، دستهاي آلوده، تيك و...

مرحوم مهدي فتحي :تاريخ تولد 1383

بازي در: در آرزوي ازدواج، شانس زندگي، آدم برفي، زشت و زيبا، اعتراض

فريبرز عرب نيا، تاريخ تولد: 1343 ،مدرك تحصيلي: ليسانس گرافيك از دانشكده هنرهاي تجسمي دانشگاه هنر

بازي در: ضيافت، سلطان، جهان پهلوان تختي، شوكران، شيفته، برگ برنده و...

آتيلا پسياني، تاريخ تولد: 1336

بازيهاي منتخب در پانزده سال اخير: مسافران، خاكستر سبز، روز شيطان، ديپلمات، دوزن، نسل سوخته، آب و آتش، شام آخر و ...

امين حيايي،تاريخ تولد: 1349

بازي در: براده هاي خورشيد، دست هاي آلوده، مزاحم، رز زرد، عروس خوش قدم، دختر ايروني، مهمان مامان، كما، زن زيادي و....

 عليرضا خمسه تاريخ تولد: 1331

بازي در: شكار خاموش، جيب برها به بهشت نمي روند، دو نفر و نصفي، چشم شيطان، من زمين را دوست دارم، مهريه بي بي، پاكباخته و...

مهدي هاشمي، تاريخ تولد: 1325

بازي در: دو فيلم با يك بليط، ناصرالدين شاه اكتور سينما، همسر، معجزه خنده و...

حميد جبلي ، تاريخ تولد: 1337 مدرك تحصيلي: ديپلم

بازي در: ديگه چه خبر؟، يك مرد يك خرس، كلاه قرمزي و پسرخاله، مرد آفتابي، خواب سفيد، دختر شيريني فروش و ...

مرحوم جمشيد اسماعيل خاني ،تاريخ تولد: 1329 – شيراز

بازي در: آپارتمان شماره سيزده، در آرزوي ازدواج، مسافران، روسري ‌آبي، تا آخرين نفس (نجات يافتگان)، مرد باراني ، نوروز ، نان و عشق و موتور 1000 و ...

مهناز افشار،تاريخ تولد: 1356، مدرك: ديپلم علوم تجربي

بازي در : گمشده ، دوستان ، شيرهاي جوان ، شور عشق ، خاكستري ، دختري در قفس ، 13 گربه روي شيرواني ، زهر عسل، كما، سالاد فصل ،آكواريم و ...

بهرام رادان، تاريخ تولد: 1357 مدرك: كارشناس مديريت بازرگاني

بازي در : شور عشق ،آبي ، ساقي ، آواز قو ، طلوع تاريك ، رز زرد،عطش ،گاه خوني ،شمعي در باد ، ننه گيلانه ، سربازهاي جمعه ،رستگاري در هشت و بيست دقيقه ، ازدواج صورتي ، حكم و ...

شقايق فراهاني، تاريخ تولد: 1351، مدرك تحصيلي: ديپلم گرافيك از هنرستان هنرهاي تجسمي و فارغ التحصيل نقاشي از دانشگاه آزاد اسلامي.

بازي در :لیلا ، مهره و ...

محمدرضا گلزار، تاريخ تولد: 1354، مدرك تحصيلي: فارغ التحصيل رشته مهندسي مكانيك از دانشگاه آزاد اسلامي.

بازي در :سام و نرگس ، زمانه ، بالای شهر - پایین شهر ،شام آخر ، ،بوتیک ،چشمان سیاه ، زهر عسل ، 13 گربه روی شیروانی ، كما ، گل یخ و ...

فاطمه معتمد آريا، تاريخ تولد: هفتم آبان 1340 – تهران ، مدرك تحصيلي: ديپلم

دانش سراي هنر.

بازي در: جهیزیه، برهوت ، ریحانه ،مسافران ، یکبار برای همیشه ، همسر ، روسری آبی ، عشق +2 ، ننه گیلانه و ...

محمدرضا شريفي نيا، تاريخ تولد: 1334

بازي در : مرباي شيرين ، ميكس،  مونس ،
دختري بنام تندر ، مسافر ري ، همسايه ها ،سفر سبز ،عروس خوش قدم ،دنيا، واكنش پنجم ، 13 گربه روي شيرواني ، مکس، سالاد فصل ،چه کسي امي را کشت؟ ، ازدواج به سبک ايراني ،امام علي (ع) ،آدم برفي ،
پري ،برج مينو ، ابر و آفتاب ،ليلا ، سينما سينماست ،جهان پهلوان تختي ،بازيگر ،
شيدا ، عشق كافي نيست ، بلوغ ، دختردايي گمشده و ...

  
منابع و مآخذ

www.kabulpress.org

itsat.us/forum/showthread

http://www.shafighi.com/forum/showthread.php?t=1531

گوكولسينك ، كي موتي. سينماي فراگير هند . انتشارات رادان.چاپ اول. 1382

روزنامه ابتكار.تاريخ 29/3/1385. شماره 671

اميد، جمال. تاريخ سينماي ايران، جلد اول. نشر روزنه. چاپ دوم. 1377.

اميد، جمال. تاريخ سينماي ايران، جلد دوم. نشر روزنه. چاپ اول. 1383.

بهارلو، عباس. تاريخ تحليلي صد سال سينماي ايران. دفتر پژوهش هاي فرهنگي. چاپ اول. 1379.

- تهامي نژاد، محمد. سينماي ايران. دفتر پژوهش هاي فرهنگي. چاپ دوم. 1380.

- صدر، حميدرضا. تاريخ سياسي سينماي ايران. نشر ني. چاپ اول. 1381.

- کوک. ديويد آ. تاريخ سينما. ترجمه هوشنگ آزادي ور. نشر چشمه. چاپ اول.1382.

- مهرابي، مسعود. تاريخ سينماي ايران. انتشارات فيلم. چاپ اول. 1363.

- مهرابي، مسعود. تاريخ سينماي ايران. نشر پيکان. چاپ دهم. 1383.

- جمال اميد، تاريخ سينماى ايران، تهران: روزنه،

-مسعود مهرابى، تاريخ سينماى ايران، تهران: پيكان،

-حميد رضا صدر، تاريخ سياسى سينماى ايران،

- غلامرضا ورهرام، تاريخ سياسى و سازمان هاى اجتماعى ايران در عصر قاجار، تهران، معين،

روزنامه شرق مهرزاد دانش ۸ مرداد  ۱۳۸۴

روزنامه اعتماد ملي 28/9/86